Strijd tegen sociale fraude is lege doos

FOD Mobiliteit
Gisteren berichtte De Tijd dat er veel minder sociale controles gebeuren bij vrachtwagens, te wijten aan personeelstekorten bij de FOD Mobiliteit en de federale egpolitie. ACV-Transcom is niet verbaasd over dit nieuws, maar trekt wel aan de alarmbel. Enkel stoere verklaringen over de strijd tegen sociale dumping en een mooi ogend actieplan zijn niet voldoende. Als deze regering de strijd tegen sociale fraude serieus wil nemen, moeten daar voldoende mensen en middelen tegenover staan.  
Dankzij parlementaire vragen aan minister van Mobiliteit Bellot kwam aan het licht dat er bij controles op sociale fraude door de FOD Mobiltiet en Vervoer vorig jaar slechts 172 inbreuken vastgesteld werden, 6 pv’s opgesteld en 166 boetes onmiddellijk geïnd. Wie alleen kijkt naar dat cijfer zou kunnen besluiten dat het de goede kant uitgaat met de sociale fraude in de sector. Die conclusie is helaas voorbarig. De volledige cijfers tonen eveneens aan dat er nog nooit zo weinig controles plaatsvonden als vorig jaar. In 2017 slechts 21.189, tegenover meer dan 24.000 het jaar voordien en nog 45.592 in 2008. 
Minister Bellot verklaarde dat het verminderd aantal controles een gevolg was van een personeelsdaling van 20%. Maar die personeelsdaling was echter volstrekt voorspelbaar. Ze heeft voornamelijk te maken met pensioneringen bij de controleurs. Deze pensioneringen werden niet tijdig opgevangen met nieuwe aanwervingen. Momenteel zijn er in totaal tien controleurs minder dan in 2015. Begin 2018 werd slechts één nieuwe controleur aangeworven. Op een vraag hierover van ACV-Transcom tijdens de besprekingen van het personeelskader van de controledienst binnen de FOD Mobiliteit en Vervoer eind vorig jaar verklaarde Bellot nog dat die ene aanwerving voldoende was, gezien er ook meer controles in samenwerking met politie en de douane gebeuren. Dat laatste klopt, gezien de bevoegdheid voor de controles sinds de laatste staatshervorming in 2015 deels naar de douane en politie zijn overgeheveld. 
Maar in het jongste jaarverslag van de federale politie geeft ook de wegpolitie aan dat ze door een personeelstekort in 2017 'haar opdrachten moest herbekijken en minder proactieve controles kon organiseren'. Ook dat is te merken aan de cijfers: de wegpolitie stelde in 2017 999 overtredingen met de tachograaf vast (-23% ) en 1.322 overtredingen van de rij- en rusttijden (-6,8%). 
“Voor een regering die wel graag uitpakt met stoere verklaringen over de strijd tegen de sociale fraude, jaarlijks grote plannen aankondigt en meer-inkomsten voor de begroting claimt, is het absoluut onaanvaardbaar dat die nu de negatieve cijfers simpelweg wijt aan personeelstekorten, terwijl ze daar zelf volledig verantwoordelijk is. Als men niet voldoende mensen en middelen wil inzetten, is de strijd tegen sociale dumping in de praktijk een lege doos”, aldus Jan Sannen, algemeen sectorverantwoordelijke vervoer over de weg. Bovendien heeft net de staatshervorming gezorgd voor een totale versnippering van de bevoegdheden waardoor een goede en coherente aanpak van de controles heel complex is geworden. Zonder goede samenwerking en coördinatie tussen de verschillende overheden is het onmogelijk geworden om goede resultaten te boeken. 
Te weinig personeel is niet het enige euvel bij de FOD Mobiliteit, zegt ACV-Transcom nog. “Ook het werkmateriaal van de controleurs laat te wensen over. Zo werd eind juli nog een schrijven gericht aan minister Bellot inzake de vervanging van de interventievoertuigen van de controleurs. Die sleept al sinds vorig jaar aan. Ook de betaling van de abonnementen voor Astrid-radio’s, de vervanging van uniformen, lijken wel een processie van Echternach…“ 
Actieplannen tegen sociale fraude 
Deze realiteit staat in schril contrast met de met veel bravoure aangekondigde actieplannen tegen sociale fraude van deze regering. Zo was er in 2016 het “Plan voor Eerlijke concurrentie in de Transportsector”, een gezamenlijk actieplan van vakbonden, werkgevers, de inspectiediensten en de medewerkers van de betrokken kabinetten met heel wat goede voostellen en concrete maatregelen. Alle partijen stonden 100% achter dit plan, dat op 3 februari 2016 plechtig en met veel persbelangstelling werd ondertekend. De zorgen van ACV-Transcom over het belangrijkste element ervan, namelijk de handhaving, blijken intussen gegrond. Van de belofte om meer dan 100 extra controleurs en inspecteurs aan te werven voor de gezamenlijke inspectiediensten is niets in huis gekomen. Al bij de eerste evaluatie een jaar later bleek dat de ‘extra’ aanwervingen niet voldoende waren om de medewerkers te vervangen die onder meer door pensionering de dienst verlaten hadden. Nog een jaar later is er nog steeds geen verbetering. 
Ook het actieplan van de federale regering voor 2018 strandt op mooie beloftes. Het plan bevat vijf strategische doelstellingen, met name de verlaging van de lasten op arbeid om het plegen van sociale fraude minder aantrekkelijk te maken, een administratieve en wetgevende vereenvoudiging voor een grotere transparantie en een beter respect van de regels (digitalisering inbegrepen), de verhoging van de pakkans en de actiecapaciteit van de sociale-inspectiediensten en tenslotte de strijd tegen grensoverschrijdende sociale fraude en sociale dumping, met inbegrip van een verbetering van de samenwerking in de strijd tegen sociale fraude binnen de Europese context (Europese en internationale maatregelen). 
ACV-Transcom stelt vast dat deze regering wel veel tijd en geld investeert voor de realisatie van de eerste doelstelling, de verlaging van sociale lasten op arbeid. Een maatregel die vooral de werkgevers ten goede komt, die daar ook vragende partij voor zijn. “Op de andere vlakken zien we veel minder inzet en vooruitgang in de uitvoering. Integendeel, door de onderinvesteringen en de personeelstekorten wordt de controledienst bij de FOD Mobiliteit en Vervoer volledig uitgehold en vleugellam gemaakt. Ook bij andere overheidsdiensten zien we hetzelfde gebeuren. We vragen ons dan ook af of de overheid de pakkans en de actiecapaciteit daadwerkelijk wil verhogen. De hoop dat deze regering het probleem van de sociale dumping in de transportsector zou aanpakken lijkt stilaan te vervliegen.”