Binnenscheepvaart heeft geschoold personeel nodig

Vanaf volgend jaar zou interimarbeid in alle sectoren mogelijk worden. Ook in de binnenscheepvaart. ACV-Transcom maakt zich grote zorgen. Niet alleen is de sociale dumping in deze sector nu al gigantisch. “Dit was evenmin het antwoord dat wij verwachtten op de dramatische toestanden van interimarbeid die dankzij een undercoverreportage werden blootgelegd bij DHL”, klinkt het. Men zou het tekort aan personeel beter opvangen door te investeren in opleidingen en waardige jobs. 
Het transport via onze waterwegen wordt opnieuw populairder. “De binnenvaart zou inderdaad één van de antwoorden kunnen zijn op het groeiende en stilaan onhoudbare fileprobleem”, zegt Jan Sannen, sectorverantwoordelijke vervoer over de weg bij ACV-Transcom. “Het zou wellicht ook voor een stuk het chauffeurstekort kunnen opvangen.” 
Uit een Nederlandse studie blijkt dat in een middelgroot binnenvaartschip van bijna 70 meter al snel de inhoud van veertig vrachtwagens past. Bovendien is het milieuvriendelijker en kostenefficiënter. Het is ook perfect mogelijk, want 80% van onze bedrijven liggen vlak bij waterwegen. 
Als de sector van de binnenvaart, niet enkel goederentransport, maar ook de riviercruises groeit, kan daar wel veel nieuwe werkgelegenheid worden gecreëerd. De Vlaamse overheid investeerde de laatste jaren veel in bijvoorbeeld de bruggen over het Albertkanaal en de aanleg van loskades. We zien ook steeds meer bedrijven die diversifëren en zelf multimodale oplossingen aanbieden. 
Dat de sector in de lift zit, bewijzen ook de statistieken van het Instituut voor de Transport over de Binnenwateren (ITB). Dit jaar steeg zowel het volume geladen als geloste goederen met dik 10% in vergelijking met 2015. Jammer genoeg zien we dit niet vertaald naar jobcreatie. Integendeel, ondanks de groei van de sector is de tewerkstelling op 20 jaar tijd gedaald van 3.000 naar zo’n 800. 
Vele kapiteins zijn als ‘zelfstandigen’ aan het werk, bij de matrozen is het zwartwerk schering en inslag en bemanningen komen steeds vaker uit Oost-Europa. Joris Kerkhofs, verantwoordelijke voor de binnenvaart: “De binnenvaart lijkt de nieuwe hoogvlieger van de sociale dumping te worden. Na Oost-Europese chauffeurs aan het stuur van onze vrachtwagens, nemen ze nu het roer van de binnenschepen over.” Meer dan 50% van de bemanningen komt nu al uit lageloonlanden. Belgische binnenvaart rederijen varen steeds vaker onder de vlag van fiscale paradijzen, zoals Cyprus. De pakkans daarentegen is zeer klein, want sociale inspecties op schepen is niet zo evident als bij vrachtwagens. 
Nu wordt ook interimwerk in deze sector mogelijk. “We vrezen dan naar dezelfde toestanden te gaan als die we hebben gezien bij DHL en die wij al jaren vaststellen bij gelijkaardige bedrijven op de luchthaven”, aldus Kurt Callaerts, algemeen sectorverantwoordelijke mobiliteit. Minister van Werk Kris Peeters noemde de toestanden toen “zeer schokkend” en beloofde maatregelen. “Wij hadden hiervoor wel iets anders in gedachten dan dit toe te laten in alle sectoren.” 
Voor de werkgevers is het interimwerk een troostprijs, ze hadden liever gezien dat de loonlasten zouden verlagen, bovenop de algemene lastenverlaging naar 25% die deze regering al invoerde. Volgens de werkgeversorganisatie liggen de loonlasten veel hoger dan in de ons omringende landen. Maar onderzoek heeft al lang uitgewezen dat dit niet klopt en dat de uitbating van schepen ongeveer even duur is, stelt Joris Kerkhofs. 
De komende maanden staat er overleg gepland met de vakbonden over onder andere de veiligheidsvereisten om interimwerk toe te laten. Volgens Ann Cattelain, directeur van de juridische dienst van uitzendfederatie Federgon is dat geen probleem want zullen uitzendkrachten, net als vaste werknemers vooraf de nodige bijscholing krijgen om de veiligheid te garanderen. 
De praktijk toont aan dat dat uiteindelijk niet gebeurt, zegt Kurt Callaerts: “Interimwerkers op de luchthaven bijvoorbeeld zijn vaak helemaal niet goed op de hoogte van de veiligheidsvoorschriften op de tarmac. Evenmin krijgen zij opleidingen over vluchtwegen of nooduitgangen, moest er zich een ramp voordoen.” 
Ook Joris Kerkhofs gelooft hier niet in. “Er is nu al een tekort aan geschoolde matrozen. Voor stuurman heb je een vaarbewijs nodig. Hoe ga je dat organiseren als mensen niet eens zekerheid krijgen op een vast contract. De Vlaamse overheid zou beter investeren in opleidingen.” 
Door de hoge werkdruk, lage lonen en slechte werkomstandigheden is de uitval bovendien zeer groot. Velen haken na een tijd weer af. “Ook hier zou beter worden geïnvesteerd in werkbare en zekere jobs, in plaats van het tekort op te gaan vangen met precaire contracten”, besluit Joris Kerkhofs.