Wat als je bedrijf sluit vanwege de terreuraanslagen?

Op de luchthaven van Zaventem en het Brusselse metrostation Maalbeek werden twee verschrikkelijke aanslagen gepleegd. Deze aanslagen hebben niet alleen een hoge menselijke tol, ze hebben tevens een impact op de werking van heel wat organisaties en bedrijven, alsook op het openbaar vervoer.
In dat kader stelt zich de vraag welke invloed deze tragische gebeurtenissen hebben op de arbeidsovereenkomst van de betrokken werknemers.

Is er overmacht?

Er is sprake van overmacht indien volgende voorwaarden vervuld zijn:
  • het gaat om een plotse en onvoorzienbare gebeurtenis;
  • die volledig onafhankelijk is van de wil van de partij die zich erop beroept; 
  • en die de uitvoering van de arbeidsovereenkomst volstrekt onmogelijk maakt.
Indien de overmacht leidt tot een tijdelijke onmogelijkheid om de arbeidsovereenkomst verder uit te voeren, dan heeft dit de schorsing van de arbeidsovereenkomst tot gevolg.
Of er sprake is van overmacht, is een feitenkwestie. Zo de tijdelijke sluiting van de werkgever werd bevolen of aangeraden door de overheid / veiligheidsdiensten, dan gaat het wel degelijk om een overmachtssituatie. Dit is tevens het geval voor werknemers die niet of niet tijdig op het werk zijn geraakt omdat de metro of ander openbaar vervoer niet (meer) functioneerde.

Heeft de werknemer recht op loon?

A. Niet kunnen aanvangen of voortzetten werk:
De werknemer is a) arbeidsgeschikt; b) heeft zich normaal naar het werk begeven; c) kan het werk niet aanvangen of voortzetten; d) door een oorzaak onafhankelijk van de eigen wil (in dit geval de terreuraanslagen).
Deze werknemer heeft op grond van art. 27 van de Arbeidsovereenkomstenwet recht op gewaarborgd dagloon. Deze regeling kan relevant zijn voor werknemers die vandaag (op 22 maart 2016) het werk hebben aangevat, maar in de loop van de dag het werk niet konden verderzetten wegens de gevolgen van de terreuraanslagen.
B. Met vertraging of niet op het werk aankomen:
De werknemer is a) arbeidsgeschikt; b) heeft zich normaal naar het werk begeven; c) komt met vertraging of niet aan op het werk; d) door een oorzaak onafhankelijk van de eigen wil; e) en die hem overkomt op de weg naar het werk.
Deze werknemer heeft op grond van art. 27 van de Arbeidsovereenkomstenwet recht op gewaarborgd dagloon. Deze regeling kan relevant zijn voor werknemers die vandaag (op 22 maart 2016) niet of niet tijdig op het werk zijn geraakt door het niet (meer) functioneren van het openbaar vervoer in en rond Brussel als gevolg van de terreuraanslagen.
Het dient wel te gaan om een gebeurtenis die voorgevallen is op de weg naar het werk. Indien vandaag nog een duidelijke communicatie komt m.b.t. de precieze impact op het openbaar vervoer in de komende dagen, dan zal deze regeling dus enkel recht geven op gewaarborgd dagloon voor de afwezigheid of vertraging op 22 maart 2016.

Heeft de werknemer recht op tijdelijke werkloosheid?

In de gevallen dat de werknemer geen recht heeft op gewaarborgd dagloon en op voorwaarde dat de RVA het bestaan van de overmacht erkent, kan de werknemer in wel aanspraak maken op tijdelijke werkloosheidsuitkeringen. N.a.v. de terreurdreiging in november 2015 werden een aantal situaties door de RVA erkend als overmacht. Op welke manier de RVA zich nu zal positioneren, is vooralsnog niet duidelijk.
De werkgever moet zo snel mogelijk het bevoegde werkloosheidsbureau op de hoogte brengen van de voorziene duur, de identiteit van de werknemer(s) en de omstandigheden die de onderbreking hebben veroorzaakt. De werkgever moet de werknemer(s) een formulier C 3.2 A bezorgen en de juiste reden van tijdelijke werkloosheid (overmacht) vermelden.

Wat als er geen sprake is van overmacht?

Wanneer de werkgever overmacht inroept en hij die overmacht niet kan aantonen, heeft hij in feite een contractuele fout gemaakt. Hij heeft dan de arbeidsovereenkomst onrechtmatig geschorst. Tijdens deze schorsing werden geen arbeidsprestaties geleverd, waardoor geen recht op loon voor de werknemer bestaat, maar de werkgever is wel een schadevergoeding verschuldigd die minstens gelijk is aan het onrechtmatig verloren (bruto)loon.