Het Maritiem Arbeidsverdrag in de praktijk

Het gebeurt wel vaker dat bemanning op een schip een tijd geen loon krijgt. In het ergste geval is er een tekort aan eten en drinkbaar water. Het Maritiem Arbeidsverdrag helpt de situatie van de zeevarenden. Het verdrag zorgt ervoor dat ze hun loon krijgen en dat ze thuis geraken indien het schip door een rederij wordt achtergelaten in een haven. Hoe gaat dat precies in zijn werk? We geven twee voorbeelden uit de praktijk. 

MV Lotta
Het verhaal start eind 2013 met problemen aan boord van de Lotta, dat voer onder de Russische vlag. De Russische bemanning kreeg al maanden geen loon meer en contacteert Christian Roos, ITF inspector voor ACV-Transcom. Er was ook een tekort aan provisies, drinkwater en gasolie voor de generatoren. Ondertussen lag het schip aan de ketting voor onbetaalde facturen van een scheepswerf in Riga. Christian nam contact op met de rederij, maar die reageerde niet. Het schip werd als abandoned (achtergelaten door de rederij) beschouwd. 
De Lotta was geregistreerd in Rusland en daar was toen de MLC 2006 (zie kader) al van toepassing. Christian contacteerde de Russische vlaggenstaat over de precaire situatie van de bemanning. Daarop kwam een vertegenwoordiger van het Russisch consulaat uit Antwerpen aan boord. Die verplichtte de rederij de lonen van de bemanning te betalen, provisies te voorzien en hen te repatriëren. Uiteindelijk duurde het zes maanden voor alleer alle problemen met de Lotta onder controle waren. 
MV Andromeda 
In oktober 2014 kwam de MV Lotta in handen van een Griekse rederij. Het schip kreeg een nieuwe naam (Andromeda) en voer onder de vlag van Moldavië. Moldavië heeft de MLC 2006 niet geratificeerd maar past de conventie wel toe. 
Een nieuwe bemanning kwam aan boord met arbeidscontracten die niet conform waren met de MLC 2006. Zo stond in de contracten een clausule dat 1000 dollar (944 euro) van het eerste loon zou worden ingehouden om hen terug naar huis te sturen indien hun prestaties niet voldeden aan de verwachtingen. 
Maandloon: 800 dollar 
Eind december 2014 contacteerde de bemanning Christian Roos, omdat ze al twee maanden niet waren betaald. De rederij verwees naar de clausule van 1000 dollar. Met een maandloon van 800 dollar (755 euro) moest men eerst 5 weken werken alvorens er loon kan worden uitbetaald. Dit wil zeggen: geen loon de eerste 2 maanden. Christian verwierp deze redenering: de MLC 2006 voorziet dat de lonen maandelijks moeten worden betaald. De belofte om de lonen te betalen het weekend voor Kerstmis werd niet nageleefd. De scheepvaartinspectie (PSC) plaatste het schip na een inspectie onder detentie voor o.a. niet uitbetalen van de lonen. 
Zelf vissen 
Begin januari waren de provisies bijna op en was er een tekort aan drinkwater. Omdat er enkel nog wat pasta en rijst was, begon de bemanning te vissen om zo hun voorraad wat aan te vullen. De rederij weigerde actie te ondernemen. Via liefdadigheidsacties slaagden het Seamencentre Zeebrugge, Stella Maris Brugge en de Sailors’ Society de bemanning 6 weken te voorzien van provisies, drinkwater en – niet te onderschtten – de nodige mentale steun. 
Doorbraak 
Elke 14 dagen kwamen de Zeebrugse havenautoriteiten, de scheepvaartinspectie, de maritieme politie, het agentschap, de ITF en de laatste keren een afvaardiging van de rederij samen om de situatie te evalueren en te coördineren. Deze samenwerking genereerde een positief momentum, dat uiteindelijk resulteerde in een doorbraak in deze zaak. 
Eind januari werd het schip als ‘abandoned" beschouwd. Onder druk van de vlaggenstaat (Moldavië) kwam de rederij midden februari 2014 terug naar Zeebrugge. De certificaten van het schip waren ondertussen verlopen en Moldavië weigerde nieuwe af te leveren zolang de situatie met de bemanning niet werd opgelost. In een vergadering tussen de rederij en ITF- vertegenwoordigers besliste de reder op 14 februari om de lonen tot eind december 2014 cash te betalen. 2 weken later werden de lonen van januari cash betaald. Samen met de lonen van maart werd voor ca 39 000 dollar (36 820 euro) aan lonen uitbetaald. 
Tevreden bemanning
Vanaf half februari veranderde de situatie op een positieve manier. De rederij voorzag het schip van provisies, de levensomstandigheden aan boord verbeterden en het schip werd klaargemaakt voor diverse inspecties. De sfeer aan boord onder de bemanning werd merkbaar beter. De beslagen van de schuldeisers werden gelicht. Op 12 maart 2015 werd het schip, na inspectie van de Belgisch PSC, vrijgegeven. De Andromeda voer om 17 u, na bijna anderhalf jaar in de haven, Zeebrugge uit om te gaan laden in Amsterdam. Met een tevreden bemanning die volledig werd betaald, in verbeterde levensomstandigheden, aan boord van een veiliger schip. 
Christian Roos, ITF inspector: "Dit toont aan dat een gecoördineerde aanpak met betrokken partijen in combinatie met de toepassing van de standaarden en richtlijnen van de MLC 2006 in dergelijke situaties werkt. De komende aanpassingen in de MLC 2006 brengen voor de zeevarenden extra garanties mee. De MLC 2006 zal er uiteindelijk voor zorgen dat zeevarenden betaald worden en dat ze thuis geraken indien het schip door een rederij wordt achtergelaten in een haven."
Wat is het MLC? 
Het Maritiem Arbeidsverdrag (Maritime Labour Convention, MLC 2006) is een verdrag van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) uit 2006. Het verdrag heeft als doel de arbeidsomstandigheden en -voorwaarden van zeevarenden te verbeteren. Zo werden o.a. de arbeidsovereenkomsten verbeterd en kwamen er extra garanties i.v.m. de uitbetaling van de lonen. Bepaalde inbreuken tegen de MLC 2006, zoals het niet uitbetalen van lonen, kunnen na inspectie door de scheepsvaartinspectie (PSC – Port State Control) leiden tot detentie van een zeeschip.